Artuklu dönemine ait Cizre Ulu Cami Kapı tokmağını görebilmek için ziyaret ettiğimiz müze. Bu özel kapı tokmağını Kültürel Miras derslerinden İslam Eserleri Müzesi’ndeki eşinden tanıyordum. David Collection daki diğer eşinden Gezgingöz Kitabı sayesinde oldu.
Açıkcası David Collection’a giderken bu denli geniş bir koleksiyon göreceğimizi bilmiyordum. Çok çok özel eserler vardı ve maalesef tamamını gezemedim. Müzenin ücretsiz gezilebilmesi ve haftanın belirli günlerinde uygulanan gece açık gününe gelmemiz şahane oldu. Önden rezervasyonla ücretsiz rehberle gezme imkanı da varmış, biz rehberli gezemedik ama NFC yardımıyla uygulamasından detaylı bilgilere ulaşabildik. C.L. David’e ait koleksiyonun korunması ve halk ile paylaşılması kendi adında (C.L. David Fond) adlı özel bir vakıf tarafından yürütülüyormuş.
Anadolu’dan çok fazla iz var. İlk girişte gördüğüm çiniler beni benden aldı, onu ayrı paylaşacağım. İslam Eserleri koleksiyonu, iran’dan Şam’a , Morocca’ya pek çok eser barındırıyor.
Bizim topraklardan seçtiğim birkaç eser şöyle;
Artukluların Cizre Ulu Camii’ne ait 13. yüzyıla tarihlenen dökümle yapılmış, üzerleri kazıma tekniği ile süslü. Kapının iki kanadında bulunan tunç kapı tokmağı, ön ayaklarıyla tokalaşır gibi birbirlerine tutunan ejder heykellerinin, küçük kartal başlarıyla nihayetlenen birbirine dolanmış kuyruklarla nihayetlenen büklümlü vücutlarından oluşuyor.
1969’da tokmaklardan biri sökülürken kapıya sabitlendiği aslan başı parçası kapıda kalmıştır. İstanbul İslam Eserleri müzesinde aslan başı heykelciği ile birlikte bulunmaktadır. Müzedeki açıklama metinlerinde İstanbul’daki parçanın restore sonrası altın parlaklığına sahip olmasına rağmen David Koleksiyonunun 800 yıllık patikasını koruduğu belirtilmiş, uzmanlar yanıt verebilir.
Tokmakların makinalar ve robotların mucidi, mekanik deha, El Cezeri ‘nin eseri ait olduğu düşünülüyor. El Cezeri , Artuklu Sarayı’nın baş mühendisi, Otomata adlı eseri var. Ejderhalar, Pers ve Avrupa’daki anlamının aksine, Çin ve Türk dünyasında genellikle olumlu sembollerdir ve güzel kapı kolunun da şüphesiz kötülüğü uzaklaştırmak amacıyla yapıldığı söylenebilir.
13. yüzyıla tarihleniyor. 12 takımyıldız ve onların yönetici gezegenleri ile birlikte resmedilmiş. Boğa’da Venüs, İkizler’de Merkür, Yengeç’te Ay, Aslan’da Güneş, Başak’ta Merkür, Terazi’de Venüs, Akrep’te Mars, Yay’da Jüpiter, Oğlak’ta Satürn, Kova’da Satürn, Balık’ta Jüpiter ve Koç’ta Mars.
Bu esere bayıldım, astroloji ile ilgilenen arkadaşlarımda da aynı etkiyi bırakacağını düşünüyorum. Tam dönemi bilinemiyor, dökme bronzdan yapılmış. Artuk Şah’ın çocukluğu yada Anadolu Selçuklularının Artuk Şahı indirdikten sonra döneme denk geldiği belirtilmiş. Eser; 1811 de Bir Fransız Koleksiyonunda bulunuyormuş.
Akşehir Seydi Mahmud Hayrani Türbesi’nden 1340 yılı Selçuklu dönemine ait oyma ceviz ağacından sanduka. Sandukayı da kaçırtmışız arkadaşlar 🙁 Bu ilginç sanduka eser sebebi ile asıl mezarın alt kısımda olduğunu açıklamalarında belirtme gereği hissetmişler. Selçuklu dönemindeki muhteşem ahşap işçiliğini gösterdiğinden çok değerli.
Ve son olarak müze binasının güzelliğini gösteren birkaç fotoğraf
Blogger 📝
