2012 Nobel Edebiyat Ödülünü kazanan Çinli yazar Mo Yan’ı ilk kez okudum. Nobel Edebiyat ödülüne “sanrısal realizm yoluyla masalları, tarihi ve çağdaş olanı birleştirdiği” için layık görülmüş. Bu ödülü kazanan ilk Çinli yazar. Asıl adı, Gran Moye olan yazar Çince “sakın konuşma” anlamına Mo Yan mahlasını kullanıyor.
İri Memeler Ve Geniş Kalçalar, dokuz çocuklu Shangguan ailesi üzerinden 1900’lerden başlayarak 100 yıllık Çin tarihini anlatıyor. Çin Hanedanlığının yıkılmasının ardından Çin- japon savaşı, devrimci ve karşı devrimciler, iç savaşlar, kültür devrimi ve köylü halkın kapitalizme giden yolculuğu… Anlayacağınız bu kadar iktidar değişimi ve kaosun olduğu 1040 sayfalık roman savaşlar, değişen yönetimler, açlık, sefalet, c*nayet, , tecavüz, …çok ağır konular var. Acıları asla arabeske bağlamıyor, Mo Yan’ın ironik, masalsı dili sayesinde rahatlıkla okunuyor, kara mizah.
Kitabın tüm bölümlerinin sürükleyici olduğunu söyleyemem ama kesinlikle çok akıcı bir kitap, sayfa sayısına ve ismine takılmayın bu sebeple. Anlattığı sahneler öyle detaylı ki gözünüzde canlanıveriyor. Romanın başlangıcının çok ama çok etkileyici olduğunu söyleyebilirim.
Shangguan ailesi, dokuz çocuklu bir aile. Güçlü anne, Shangguan Lu, tüm bu tarihsel süreçte yaşanan zorluklara karşı dimdik direniyor, kendi doğrularından ayrılmadan dayanma yolunu buluyor. Shangguan Jintong ise ailenin yıllarca beklenen, arzu edilen, 8 kızın ardından doğan tek erkek çocuğu. Bizdeki erkek çocuk sevdasına, erkek çocuk doğurmayan geline yapılan kötülüklere çok benziyor.
Amma velakin bu kadar istenen ve zor bir doğum ardından doğan, annesi tarafından el üstünde tutulan erkek çocuk, pısırık, asalak, kendi ayakları üzerinde duramayan bir karakter. Kitabın adı da Jintong’un meme düşkünlüğü ve ana kuzusu karakterinden geliyor. (Kitabın önsözünde belirtildiği için sürpriz sayılmaz) Güçlü Shangguan kadınları bir yana oğul başka bir yana … Jintong asla itici değildi ama hep bir şefkat ihtiyacı var, O’nun adına üzüldüm okurken hep bir sıçrama yapmasını bekledim.
Çin tarihi, kültürü ilgimi çekmiyor diyebilirsiniz. Baskılara karşı verdikleri tepkiler, kötülükler, aile yapıları, buldukları çözüm yöntemleri farklılıklar gösterse de insan hep aynı. Güç insanı değiştirebiliyor, o gücü koruma adına bitmez bir sarmalın içine sokabiliyor ya da bambaşka birine dönüştürebiliyor. Mal, mülk, fakirlik hepsi değişebiliyor. Ve tarih hep tekerrürlerle ilerliyor.
İri Memeler Ve Geniş Kalçalar bir trajikomik insanlık hikayesi gibi , iyi ki okudum.
“…işte nehir on yıl doğuya akarsa, on yıl da batıya akarmış, gün gelir devran dönermiş, hiyerarşi tersine dönmüş ” (999)
Blogger 📝
